1) Ποια είναι τα πρώτα συμπτώματα που πρέπει να υποψιάσουν έναν άνθρωπο ότι ο πόνος στις αρθρώσεις δεν είναι απλή κούραση, αλλά οστεοαρθρίτιδα;

​

Τα κύρια συμπτώματα της Οστεαρθρίτιδας (ΟΑ) είναι ο πόνος στις αρθρώσεις, η δυσκαμψία, η διόγκωση της άρθρωσης και ο περιορισμός του εύρους κίνησης των αρθρώσεων. Ο πόνος στην ΟΑ, ιδίως στα αρχικά στάδια, επιδεινώνεται με τη χρήση της άρθρωσης και ανακουφίζεται με την ανάπαυση. Ο πόνος είναι γενικά εντονότερος προς το τέλος της ημέρας, αλλά μπορεί επίσης να είναι και έντονος το πρωί μετά το ξύπνημα και να συνοδεύεται από ολιγόλεπτη πρωινή δυσκαμψία <30 λεπτά. Συνήθως αφορά μία ή λίγες αρθρώσεις και συνήθως αφορά άτομα μέσης ή μεγαλύτερης ηλικίας.

 

2) Πολλοί μπερδεύουν την οστεοαρθρίτιδα με την οστεοπόρωση και την ρευματοειδή αρθρίτιδα. Γιατί είναι σημαντικό να γίνει διάγνωση από εξειδικευμένο ρευματολόγο;

 

Πρόκειται για διαφορετικά νοσήματα.

​

Η Οστεοπόρωση είναι μεταβολική πάθηση όπου τα οστά έχουν μειωμένη οστική μάζα, δηλαδή μειωμένη πυκνότητα και αντοχή και ως εκ τούτου είναι εύθραυστα και ευάλωτα σε κατάγματα. Η οστεοπόρωση δεν είναι επώδυνη κατάσταση, πονάει μόνο αν επιπλακεί από κάταγμα.

 

Η Ρευματοειδής Αρθρίτιδα (ΡΑ) διαφέρει από την Οστεοαρθρίτιδα (ΟΑ). Η ΡΑ είναι μια αυτοάνοση, χρόνια, προοδευτικά εξελισσόμενη, φλεγμονώδης αρθρίτιδα. Αυτοάνοση, σημαίνει ότι ο οργανισμός δημιουργεί αντισώματα έναντι του εαυτού του και ως αποτέλεσμα επάγεται έντονη φλεγμονή. Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι η φλεγμονή δεν αφορά μόνο αρθρώσεις. Η ΡΑ είναι συστηματική νόσος, δηλαδή η φλεγμονή δυνητικά, μπορεί να επηρεάσει πολλά διαφορετικά όργανα του σώματος, όπως την καρδιά, τους πνεύμονες, τα μάτια. Το νήμα που συνδέει τα όργανα είναι ο συνδετικός ιστός, ο οποίος φλεγμαίνει λόγω της αυτοανοσίας και αυτό είναι που κάνει το νόσημα συστηματικό. Η ΡΑ λόγω του φλεγμονώδους φορτίου, αποτελεί παράγοντα κινδύνου για καρδιαγγειακά συμβάματα, ισοδύναμο με το Σακχαρώδη Διαβήτη (ΣΔ).

 

Η ΟΑ δεν είναι αυτοάνοση, ούτε συστηματική νόσος. Είναι μια χρόνια, προοδευτική νόσος που προσβάλλει μόνο τις αρθρώσεις, αλλά όχι, εσωτερικά όργανα, όπως η ΡΑ. Ενώ παραδοσιακά η ΟΑ θεωρούταν μια αμιγώς εκφυλιστική αρθρίτιδα (δηλαδή, μια μηχανική φθορά των αρθρώσεων στα πλαίσια της φυσιολογικής γήρανσης), φαίνεται ότι δεν είναι μόνο αυτό. Υπάρχουν νεότερα δεδομένα με βάση τα οποία η ΟΑ συνδέεται αιτιολογικά με το μεταβολικό σύνδρομο (κεντρική παχυσαρκία, ΣΔ, Αρτηριακή Υπέρταση (ΑΥ), δυσλπιδαιμία). Η εξήγηση γι΄αυτό, είναι ότι το μεταβολικό σύνδρομο προκαλεί μια χρόνια, χαμηλής έντασης φλεγμονή (μικρο-φλεγμονή) η οποία φθείρει συνολικά την άρθρωση. Αυτή η μικρο-φλεγμονή επηρεάζει την ομοιόσταση της άρθρωσης συμβάλλοντας στην αποδόμηση του αρθρικού χόνδρου, στην αλλοίωση του υποχόνδριου οστού και στη φλεγμονή του αρθρικού υμένα.

 

Η διάκριση είναι σημαντική, γιατί η θεραπεία της ΡΑ και της ΟΑ είναι εντελώς διαφορετικές. Αυτό είναι και το βασικό ερώτημα που πρέπει να απαντήσει ο κλινικός γιατρός, αν δηλαδή πρόκειται για αρθρίτιδα αυτοάνοσης, ή όχι, αρχής. Εδώ, το υπερηχογράφημα μυοσκελετικού έχει σημαντικό ρόλο, γιατί μπορεί να διακρίνει μεταξύ τους τους δύο τύπους αρθρίτιδας. Ωστόσο, είναι πιθανό ένα άτομο να έχει και τους δύο τύπους αρθρίτιδας.

 

3) Όταν ένας ασθενής έρχεται στο Ρευματολογικό Ιατρείο ποιες είναι οι βασικές εξετάσεις που πρέπει να υποβληθεί για να έχουμε μία έγκυρη εικόνα;

 

Το σημαντικότερο είναι η λήψη ιστορικού και η κλινική εξέταση. Με αυτά τα δύο, ο κλινικός γιατρός προσανατολίζεται στο πρόβλημα και δημιουργεί στο μυαλό του μια διαφοροδιάγνωση. Σε αυτή τη βάση, ο εργαστηριακός έλεγχος και η απεικόνιση βοηθούν σημαντικά στο να αποκλειστεί ή να επιβεβαιωθεί μια διάγνωση.

 

4) Υπάρχει η αντίληψη ότι η οστεοαρθρίτιδα αφορά μόνο την τρίτη ηλικία. Ισχύει αυτό ή μπορεί να εμφανιστεί και σε νεότερους ανθρώπους;

 

Η ΟΑ αφορά συνήθως άτομα μέσης ή μεγαλύτερης ηλικίας, δηλαδή είναι συχνότερη σε ηλικίες άνω των 50 ετών. Μπορεί όμως να εμφανιστεί και σε νεότερες ηλικίες (>20 ετών), λιγότερο συχνά ωστόσο. Η σχετικά καινούρια γνώση, δηλαδή η σύνδεση της ΟΑ με το μεταβολικό σύνδρομο (το οποίο πλέον αφορά και νεότερες ηλικίες), ίσως να εξηγεί εν μέρει την εμφάνιση της ΟΑ σε νεότερες ηλικίες.

 

Ο τρόπος που το μεταβολικό σύνδρομο επηρεάζει την άρθρωση είναι ο εξής: Η παχυσαρκία επιβαρύνει μηχανικά τις αρθρώσεις αλλά και ο λιπώδης ιστός παράγει φλεγμονώδεις κυτταροκίνες (αδιποκίνες), συμβάλλοντας στην αποδόμηση της άρθρωσης. Το υψηλά επίπεδα γλυκόζης επίσης επάγουν μικρο-φλεγμονή, η οποία αλλοιώνει τη δομή του χόνδρου και του υποχόνδριου οστού και τα καθιστά πιο ευάλωτα, ενώ η δυσλιπιδαιμία επηρεάζοντας την κυκλοφορία του αίματος στο υποχόνδριο οστό και το χόνδρο επίσης προκαλεί βλάβη. Η υπέρταση διαταράσσει τη θρέψη του χόνδρου και του υποχόνδριου οστού και επηρεάζει αρνητικά τους μηχανισμούς επιδιόρθωσής τους.

 

5. Ποια είναι η αντιμετώπιση της Οστεοαρθρίτιδας;

 

Η αντιμετώπιση της ΟΑ απαιτεί μια συνολική κατανόηση των αιτιών που την προκαλούν. Η σύνδεση με το μεταβολικό σύνδρομο έχει κομβική σημασία. Ο γιατρός πρέπει να εστιάσει στην απώλεια σωματικού βάρους, διότι η παχυσαρκία είναι από τις σημαντικότερες αιτίες επιβάρυνσης της υγείας συνολικά, όχι μόνο για την ΟΑ αλλά και για καρδιαγγειακή νόσο. Επίσης, η αιτία αυτή είναι αναστρέψιμη. Η ρύθμιση του ΣΔ και της ΑΥ είναι επίσης σημαντικά. Η σωματική άσκηση και η μεσογειακή δίαιτα είναι εκ των ων ουκ άνευ. Επιπροσθέτως, για την ΟΑ, υπάρχουν και πιο ειδικές φαρμακευτικές επιλογές που πρέπει να εξατομικεύονται.